|
Buernrägeln Worüm heit dat Buernrägeln? Dei Anfang dei Wäderrägel laten sik bet ins 9. Johrhunnert na Christi taurüchverfolgen. Dei meisten Riemels kamen oewer ut ‘t 13. un 14. Johrhunnert. Dei klore Riemelform wier wichtig, wiel sei lange Tiet blot mündlich, von een’ Buern tau 'n nächsten wieder vertellt würden
.
|
Januor Sneimaand Iesmaand
|
Januor möt vör Küll knacken, wenn de Aust sall gaud sacken. Wenig Wader – väl Wien; väl Wader – wenig Wien. Bringt de Januor warmen Rägen, fählt naher de Austsägen; Is hei oewer kolt un klor, giwwt't gewiß een godet Johr. Schriecht bi't Schlachten dull dat Schwien, ward em dat nich paßlich sien. Wenn Januori natt, bliwwt lerrig dat Fatt. An Amalie (10.1.) Sonnenschien, bringt väl Kuurn un Weiten in. Wasst dat Gras in’n Januor,blifft ‘t man lütt dat ganze Johr.
|
|
|
|
Februor Hornung Taumaand
|
Klingt vör Lichtmeß (2. Februor) Lewarksang, ward mi vör dat Fröhjohr bang. Is't in'n Februor siehr warm, friert man Ostern bät in'n Darm. Klorer Februor – gaudes Roggenjohr. In'n Februor is de Snei bäder as Meß. Spälen de Mücken in'n Februor, frieren Schaap un Imm' dat ganze Johr. Bringt Eulalia (12.2.) Sünnenschien, denn gifft ‘t väl Åft un goden Wien. Wenn nieges Ies Mathias (24.2.) bringt, so früst ‘t noch viertig Dåch, wenn noch so schön dei Lewark singt, dei Nacht bringt niege Plåch.
|
|
|
|
März Lenzing
|
Drögen März un natten Mai, freut den Buern un de Kreih. Sall de Gorden daun sien Dingen, möt Gertrud (17.03.) uns Sünnenschien bringen. Schient üm den 28. März (St. Ruprecht) orrig de Sünn, ward de Juli mierstendeels heiter un schön. Wer in'n März tau früh deit sein, hett oft nahstens nicks tau meihn. Bugen de Schwölken in ’n April, gifft ‘t Fauder un Kuurn as de Bur will. Wenn in’n März noch Ostern licht,behöllt dat Brot ‘n gaut Gewicht.
|
|
|
|
April Ostermaand Launing
|
Wie de ierste Hälft April, so is ok de Sommer. Wat in'n April waßt, steiht in'n Mai fast. Is de April all warm un schön, lött de Mai sick lang' nich seihn. Je fröher in'n April de Schlehduurn bläuht, üm so früher Jacobi (25. Juli) de Aust gläuht. De April drifft sien Spill; drifft hei't tau dull, ward de Tenn' recht vull.
|
|
|
|
Mai Wonnemaand
|
As an’n Himmelfohrt dat Wäder lett, sick den ganzen Harwst dat hett. Väl Maikäfers laten up een gaudet Johr hoffen. In'n Mai 'n warmen Rägen, bedüd't Früchtesägen. Dunnert dat in'n Mai recht vä, hett de Buer gewunn' Spill. Dröger Mai – Juni natt, is de Rägel, mark di dat! Een Immenschwarm in’n Maigellt woll Fauder Heu.
|
|
|
|
Juni Gewiddermaand Johannismaand Brachet
|
Juni: Johannirägen bringt keinen Sägen Hett Margaritt (10.06.) keinen Sünnenschien, denn kümmt dat Heu nich drög rin. Giww't in'n Juni Donnerwäder, ward ok dat Getreide fetter. Juniwind un Minschensinn ännern oft sick un swinn.
|
|
|
|
Juli Heumaand
|
Wat de Juli nich kaakt, kann de September nich braden. Ielt de Gaus tau'n Badediek, kümmt de Rägenwulk ok gliek. Kartüffelrägen – Kartüffelsägen. Rägen in de tweite Julihälft höllt giern an.
|
|
|
|
August Ernting Austmaand
|
De Dak (Näbel) is den’n August so not, as jedermann sien däglich Brod. Hitt an'n Sankt Dominikus (4. August), een strengen Winter kommen mutt. Wat in'n August nich kaakt, kann in'n September nich braden. Nah Laurentidag (10. August) waßt dat Holt nich miehr.
|
|
|
|
September Holtmaand Scheiding Harwstmaand
|
Dunnert’t oft in’n September, giwwt dat väl Snei in’n Dezember. Wie't Wäder is an'n Aegididag (1.9.), so is't ok viertig Dag dornah. Wie sick dat Wäder an Maria Geburt (08.09.) wiest, sall't wiedere vier Wäken sien. Wecker üm Egidi (1.9.) seit, in'n nächste Johr väl Kuurn afmeiht. Väl riepe Eikeln up Michaelis (29.09.), väl Snei üm Wiehnachten.
|
|
|
|
Oktober Wienmaand Dachsmaand
|
Warmer Oktober – gelinner Winter; ruhger Oktober – harter Winter. Is de Oktober kolt, warden de Rupen nich old. Sankt Gall (16.10.) kümmt de Koh in'n Stall. Wurans in'n Oktober de Rägen susen, so in'n Dezember de Störme brusen. Väl Rägen in'n Oktober, väl Snei in'n Winter. Oktoberwäder wiest uns an, wurans dat üm den März ward stahn.
|
|
|
|
November Windmaand Näbelmaand
|
Is de November kolt un klor, ward trüw un mild dei Januor. Wenn de Gäus üm Martini up Ies stahn, möten se Wiehnachten in 'ne Schiet gahn. Wenn't in'n November kümmt Rägen un Frost, dat de Saat dat Läben kost't. Friert in'n November all tiedig dat Wader, denn is't in'n Januor üm so natter. Gifft’t in’n November tiedig Ies,ward de Januor natt gewiß.
|
|
|
|
Dezember Wiehnachtsmaand Julmaand
|
Drögen Dezember - dröget Fröhjohr - drögen Sommer. Hüppt in'n Klewer Wiehnacht de Kreih, sitt se Ostern rüm in'n Snei. Wiehnachten natt, makt lerrig Spiker un lerrig Fatt. Wenn de Christnacht hell un klor, folgt een höchst gesägnet' Johr. Wurans de Dezember piept, so danzt de Juni. Rägent an ‘n St. Nikolaus (6.12.), ward de Winter streng un graus.
|
|